Zakładka do książki: Pasterska - Pomiędzy na miedzy

⋅-⋅⊰∙∘☽ Szczegóły przedmiotu ☾∘∙⊱⋅-⋅

• Zakładka do książki format 15x10cm
• Papier gramatura 180, obustronnie pokryty laminatem matowym
• Wydruk obrazu po obydwu stronach zakładki
• Dyndałek (chwost) wykonany przeze mnie z włóczki/muliny/sznurka

P.S. to nie jest grafika komputerowa. Zakładka powstała na bazie ręcznie namalowanego przeze mnie obrazu farbami akrylowymi na płótnie.

-⋅⊰∙∘☽ Opis obrazu: ☾∘∙⊱⋅-⋅ 

Obraz z serii „Pomiędzy na miedzy”, w której stawiam pytanie o cienką granicę między dwoma światami (inter mundos): sacrum a profanum, nowoczesnością a ludowością, sztuką ludową a sakralną, rzeczywistością a przedstawieniem graficznym.

Miedza – czyli wąski, nieuprawiany pas gruntu, który oddziela od siebie sąsiadujące działki rolne, pola lub łąki. Pełni ona zarówno funkcję praktycznej granicy własności, jak i istotnego elementu ekologicznego.

W tej serii MIEDZA to właśnie ta cienka granica w sztuce, którą przekraczamy razem z moimi obrazami.

I chociaż przedstawiam na nich kobiety z elementami ludowymi, folkowymi, słowiańskimi – same obrazy nawiązują też wizualnie do przedstawień Matki Boskiej z religii chrześcijańskiej.

Złote koło – jako aureola, ale też nawiązanie do słońca i kultu solarnego, który był na naszych ziemiach jeszcze przed wprowadzeniem chrześcijaństwa. Złote koło nawiązujące więc do świętych obrazów lub ikonostasu/ikon. W polskiej kulturze ludowej złoto uosabiało świętość, potęgę oraz wieczność. Było symbolem słońca i boskiego światła. Jako metal niedostępny dla prostego ludu, w wiejskich wierzeniach przybierało metaforyczne, swojskie formy (jak np. „chłopskie złoto” czyli zboże i chleb, najbardziej cenne w życiu codziennym).

Sam archetyp MATKI pojawia się w różnych kulturach i obszarach: Matka Boska, Matka Ziemia, Matka Przyroda, Matka Żywicielka, Matka człowiecza. Oddawanie czci matce, jako istocie archetypicznej, płodnej, dającej życie, wymyka się więc z ram religii czy wiary utartej w schematy.

"Pasterska" to obraz - ukłon w stronę górali i tradycji ludowej górskiej, włączając tradycje pasterskie.

Najważniejsze elementy nawiązujące do nich w obrazie:

1. OWCA - 

W polskiej tradycji ludowej owca jest jednym z najbardziej pozytywnych symboli. Jako zwierzę łagodne, pożyteczne i całkowicie zależne od człowieka, w wyobrażeniach wiejskich uosabiała czystość, cierpliwość, dobrobyt oraz głęboką religijność.

Szczególne miejsce zajmuje w kulturze pasterstwa tatrzańskiego i podhalańskiego, gdzie była podstawą bytu całych społeczności.

Posiadanie dużego stada owiec (szczególnie na Podhalu) było głównym wyznacznikiem statusu materialnego gazdy. Owca dawała wszystko, co niezbędne do przeżycia w trudnych górskich warunkach: mleko na sery (oscypki, bundz), mięso oraz wełnę i skórę na ciepłe ubrania.

2. REDYK - Wiosenne wyjście owiec na wypas na Podhalu miało charakter głęboko magiczny i religijny. Aby chronić stado przed wilkami, chorobami i czarami, stosowano liczne zabiegi. Przed wyjściem bacy i juhasów, stado było kropione święconą wodą, a wokół owiec obchodzono z gałązkami palm wielkanocnych. Zwierzęta od różnych gospodarzy zganiano w jedno stado. Okadzano je dymem ze święconych ziół, by odgonić demony. W szałasie pasterskim rozpalano święty ogień (watrę), który musiał płonąć bez przerwy przez cały sezon wypasu.
   
3. PARZENICA (na koszuli kobiety): to najbardziej rozpoznawalny, sercowaty ornament w polskiej sztuce ludowej, stanowiący kluczowy element tradycyjnego stroju górali podhalańskich (i innych grup karpackich). Umieszcza się ją na przedzie męskich spodni (sukniaków), w pobliżu przyporów (rozcięć).

Choć dziś kojarzy się głównie z dekoracją, jej korzenie tkwią głęboko w dawnej magii ochronnej oraz rzemiośle pasterskim.

4. SZAROTKA GÓRSKA (kwiat w wianku): charakterystyczny, puszysty biały kwiat, który obok parzenicy jest najważniejszym symbolem Tatr i Podhala. W kulturze góralskiej ten niepozorny kwiat, rosnący w surowych, niedostępnych partiach gór, obrósł wieloma znaczeniami:

- Zrywanie szarotki wymagało odwagi i wspinaczki po niebezpiecznych, stromych skałach. Młody góral, który podarował ten kwiat swojej wybrance, udowadniał swoją odwagę, sprawność oraz siłę uczucia;

- Górale nazywali ją dawniej sukiennikiem, siwymi języczkami lub kocią łapką. Wierzono w jej magiczne właściwości ochronne. Dymem z suszonej szarotki okadzano stajnie i szałasy pasterskie, co miało skutecznie odganiać czarownice i złe moce od zwierząt;

-  Napary i odwary z szarotki stosowano na Podhalu i w Alpach jako lek na kłopoty z żołądkiem, biegunki oraz ciężkie choroby układu oddechowego, w tym gruźlicę.

INFORMACJE DOT. BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU

Zgodnie z nowym Rozporządzeniem UE (GPSR), obowiązującym od 13.12.2024 roku, informuję, iż:

1. Producentem oferowanego produktu jest MKowalska.art Martyna Kowalska-Stepanian
2. Dane kontaktowe producenta: MKowalska.art Martyna Kowalska-Stepanian, ul. Leśniczówka 13A lok. 52, 04-668 Warszawa, adres e-mail poczty elektronicznej mkowalska.artystycznie@gmail.com;
3. Oferowany produkt spełnia wymogi bezpieczeństwa przy użytkowaniu go w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z jego charakterem i specyfikacją – zgodnie z europejskimi normami bezpieczeństwa (EN).

W zakresie ostrzeżeń dotyczących bezpiecznego użytkowania oferowanego produktu: ponieważ produkt jest z papieru, nie należy trzymać go blisko źródła ognia, produkt nie jest zabawką.