Zakładka do książki: Gromniczna - Pomiędzy na miedzy

⋅-⋅⊰∙∘☽ Szczegóły przedmiotu ☾∘∙⊱⋅-⋅

• Zakładka do książki format 15x10cm
• Papier gramatura 180, obustronnie pokryty laminatem matowym
• Wydruk obrazu po obydwu stronach zakładki
• Dyndałek (chwost) wykonany przeze mnie z włóczki/muliny/sznurka

P.S. to nie jest grafika komputerowa. Zakładka powstała na bazie ręcznie namalowanego przeze mnie obrazu farbami akrylowymi na płótnie.

-⋅⊰∙∘☽ Opis obrazu: ☾∘∙⊱⋅-⋅ 

Obraz z serii „Pomiędzy na miedzy”, w której stawiam pytanie o cienką granicę między dwoma światami (inter mundos): sacrum a profanum, nowoczesnością a ludowością, sztuką ludową a sakralną, rzeczywistością a przedstawieniem graficznym.

Miedza – czyli wąski, nieuprawiany pas gruntu, który oddziela od siebie sąsiadujące działki rolne, pola lub łąki. Pełni ona zarówno funkcję praktycznej granicy własności, jak i istotnego elementu ekologicznego.

W tej serii MIEDZA to właśnie ta cienka granica w sztuce, którą przekraczamy razem z moimi obrazami.

I chociaż przedstawiam na nich kobiety z elementami ludowymi, folkowymi, słowiańskimi – same obrazy nawiązują też wizualnie do przedstawień Matki Boskiej z religii chrześcijańskiej.

Złote koło – jako aureola, ale też nawiązanie do słońca i kultu solarnego, który był na naszych ziemiach jeszcze przed wprowadzeniem chrześcijaństwa. Złote koło nawiązujące więc do świętych obrazów lub ikonostasu/ikon. W polskiej kulturze ludowej złoto uosabiało świętość, potęgę oraz wieczność. Było symbolem słońca i boskiego światła. Jako metal niedostępny dla prostego ludu, w wiejskich wierzeniach przybierało metaforyczne, swojskie formy (jak np. „chłopskie złoto” czyli zboże i chleb, najbardziej cenne w życiu codziennym).

Sam archetyp MATKI pojawia się w różnych kulturach i obszarach: Matka Boska, Matka Ziemia, Matka Przyroda, Matka Żywicielka, Matka człowiecza. Oddawanie czci matce, jako istocie archetypicznej, płodnej, dającej życie, wymyka się więc z ram religii czy wiary utartej w schematy.

"Gromniczna" to oczywiste nawiązanie do Dziewanny/Matki boskiej Gromnicznej - święta przypadającego 2 lutego.

W polskiej tradycji ludowej to jeden z najważniejszych i najbardziej malowniczych dni w zimowym kalendarzu. Zamyka ono tradycyjny okres Bożego Narodzenia (tego dnia rozbiera się choinki i kończy śpiewanie kolęd) oraz stanowi symboliczny przełom zimy i pierwsze wyczekiwanie wiosny.

Głównym atrybutem tego dnia jest gromnica – długa świeca, tradycyjnie wykonana z pachnącego wosku pszczelego, którą wierni przynoszą do kościoła do poświęcenia. W sensie religijnym symbolizuje ona samego Chrystusa („Światłość świata”) oraz wiarę Maryi, jednak wieś nadała jej wybitnie praktyczne i magiczne znaczenie:

- Ochrona przed gromami (piorunami): Stąd wzięła się polska nazwa świecy i samego święta. Podpaloną gromnicę stawiano w oknie podczas gwałtownych burz i nawałnic, aby uchronić chałupę przed uderzeniem pioruna i pożarem;

- Strażnik granicy życia i śmierci: Gromnicę wkładano w dłonie umierającemu człowiekowi. Jej światło miało przeprowadzić duszę przez mroki śmierci, obronić przed atakiem szatana i bezpiecznie doprowadzić przed oblicze Boga;

- Magiczne rytuały po powrocie z kościoła: Płonący ogień niesiono z kościoła do domu bardzo ostrożnie – zgaśnięcie płomienia po drodze uważano za złą wróżbę (zapowiedź śmierci w rodzinie). W domu dymem ze świecy wypalano znak krzyża na głównej belce stropowej, co miało zabezpieczyć dom przed złem. Zapaloną świecą obchodzono też całe gospodarstwo i oborę, by chronić bydło przed chorobami.

W ludowych wyobrażeniach i ikonografii Maryja z tego dnia nie siedzi w jerozolimskiej świątyni, lecz wędruje w zimową noc przez zasypane śniegiem polskie miedze i lasy, trzymając w ręku płonącą świecę. Oświetla drogę zbłąkanym wędrowcom i chroni oziminy przed zamarznięciem.

Najbardziej poruszającym motywem tego święta jest jednak postać wilka. Luty był tradycyjnie uważany za „wilczy miesiąc”, kiedy to z głodu watahy podchodziły blisko ludzkich zagród. Według znanej legendy z Mazowsza i Podlasia (za: przyjacielepmk.pl):

Za wędrującą przez las Maryją szedł wilk, którego ścigali chłopi z widłami i pochodniami. Przerażone zwierzę schowało się pod płaszczem Matki Bożej. Gdy chłopi zapytali Ją, czy widziała drapieżnika, odpowiedziała, by poszukali wilka we własnych sercach i rozeszli się do domów. Ocalony wilk stał się odtąd wiernym towarzyszem i sługą Maryi, zwanym „wilkiem gromnicznym”.

INFORMACJE DOT. BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU

Zgodnie z nowym Rozporządzeniem UE (GPSR), obowiązującym od 13.12.2024 roku, informuję, iż:

1. Producentem oferowanego produktu jest MKowalska.art Martyna Kowalska-Stepanian
2. Dane kontaktowe producenta: MKowalska.art Martyna Kowalska-Stepanian, ul. Leśniczówka 13A lok. 52, 04-668 Warszawa, adres e-mail poczty elektronicznej mkowalska.artystycznie@gmail.com;
3. Oferowany produkt spełnia wymogi bezpieczeństwa przy użytkowaniu go w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z jego charakterem i specyfikacją – zgodnie z europejskimi normami bezpieczeństwa (EN).

W zakresie ostrzeżeń dotyczących bezpiecznego użytkowania oferowanego produktu: ponieważ produkt jest z papieru, nie należy trzymać go blisko źródła ognia, produkt nie jest zabawką.